MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Leeftijdgebonden maculadegeneratie

Leeftijdgebonden maculadegeneratie (maculopathie) veroorzaakt voortschrijdende schade aan de macula (gele vlek), het centrale en belangrijkste gedeelte van het netvlies. Hierdoor gaat het gezichtsvermogen geleidelijk verloren.

Leeftijdgebonden maculadegeneratie treft ouderen en komt even vaak bij mannen voor als bij vrouwen. Het komt vaker voor bij mensen met een lichte huidskleur en bij rokers. De oorzaak is onbekend, maar de ziekte komt wel vaak voor in bepaalde families.

Er zijn twee vormen van leeftijdgebonden maculadegeneratie: droge (atrofische of niet-exsudatieve) en natte (neovasculaire of exsudatieve) maculadegeneratie. Bij droge maculadegeneratie worden de weefsels van de gele vlek dunner doordat er cellen verdwijnen. Er zijn geen tekenen van littekenweefsel of lekkages van bloed of andere vloeistoffen in het netvlies. Bij natte maculadegeneratie ontwikkelen zich afwijkende bloedvaatjes in de weefsellaag onder de gele vlek. Uit deze vaatjes kan vocht en bloed lekken en in dat gebied onder het netvlies terechtkomen. Uiteindelijk ontstaat er een opeenhoping van littekenweefsel onder het netvlies. Maculadegeneratie verloopt langzaam. Bij de droge vorm kunnen beide ogen tegelijkertijd worden aangetast. De natte vorm ontwikkelt zich in eerste instantie in één oog, maar tast uiteindelijk beide ogen aan.

Symptomen en diagnose

Bij droge maculadegeneratie verslechtert het centrale gezichtsvermogen langzaam en pijnloos. Voorwerpen kunnen er verbleekt uitzien of fijne details zijn niet meer te zien. In sommige gevallen kan de arts al bepaalde veranderingen nabij de gele vlek waarnemen nog voordat er symptomen zijn. Bij natte maculadegeneratie verloopt het verlies van het gezichtsvermogen doorgaans snel. Het kan bijzonder plotseling optreden indien één van de afwijkende bloedvaatjes lekt. Soms is het eerste symptoom een vervorming van het beeld in een van de ogen, zodat dunne, rechte lijnen er golvend uitzien. Vaak zijn problemen met lezen of televisiekijken het gevolg.

Maculadegeneratie kan tot ernstige achteruitgang van het gezichtsvermogen leiden, maar veroorzaakt meestal geen volledige blindheid. De gezichtsscherpte aan de buitenranden van het gezichtsveld (het perifere gezichtsveld) en het vermogen om kleuren waar te nemen worden meestal niet aangetast. De droge vorm van maculadegeneratie veroorzaakt meestal een minder plotseling of ernstig verlies van het gezichtsvermogen en ontwikkelt zich minder snel dan de natte vorm.

De arts kan de diagnose ‘maculadegeneratie' meestal stellen door de ogen met een oftalmoscoop of een spleetlamp te onderzoeken. Soms wordt fluoresceïneangiografie toegepast om de diagnose te bevestigen. Bij dit onderzoek wordt een kleurstof in een ader ingespoten en wordt vervolgens het netvlies gefotografeerd.

Behandeling

Voor het droge type is momenteel geen behandeling beschikbaar en er wordt geen behandeling aanbevolen voor een lichte of ernstige vorm van de ziekte. Patiënten die aan een matig ernstige vorm van de ziekte lijden, kunnen baat hebben bij hoge doses antioxidanten (vitamine C, vitamine E en bèta-caroteen) en zink en koper. Naar transplantatie van netvliesweefsel wordt onderzoek gedaan. Dit kan uiteindelijk een oplossing bieden.

Wanneer bij het natte type nieuwe bloedvaatjes in of rondom de gele vlek groeien, kunnen deze met een laser worden vernietigd voordat ze verdere schade aanrichten. Indien de laser ook wordt gebruikt voor het vernietigen van netvlies- en vaatvliesweefsel, wordt dit een ‘behandeling met een thermische laser' genoemd. Een andere veelbelovende behandeling is fotodynamische therapie. Bij deze behandeling wordt intraveneus een stof toegediend die de bloedvaten in het oog gevoelig maakt voor laserlicht. Vervolgens worden deze afwijkende bloedvaten met een laserstraal vernietigd. Transpupillaire thermotherapie is een alternatieve behandeling waarbij wordt gebruikgemaakt van een infraroodlaser. Zowel fotodynamische therapie als transpupillaire thermotherapie worden gebruikt om de nieuw gevormde bloedvaten te vernietigen zonder het netvlies of vaatvlies te beschadigen.

Mensen die slecht zien, kunnen gebruikmaken van hulpmiddelen als een vergrootglas, een leesbril en een verrekijker. Er bestaan ook uiteenlopende hulpmiddelen voor slechtziende computergebruikers. Een voorbeeld hiervan is een apparaat dat een computerbeeld op een onbeschadigd gedeelte van het netvlies projecteert. Er bestaat software waarmee computergegevens in grote letters worden weergegeven of de gegevens hardop worden voorgelezen door een kunstmatige stem. Het is zeer raadzaam om advies in te winnen over de mogelijkheden die beschikbaar zijn voor slechtzienden. Dit advies wordt doorgaans gegeven door specialisten op het gebied van slechtziendheid (een oogarts of optometrist die is gespecialiseerd in de behandeling van zeer slechtzienden).

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Hypertensieve retinopathie

Volgende: Loslaten van het netvlies

Illustraties
Tabellen
Disclaimer