MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Introductie
Oorzaken
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Introductie

Bij gezonde mensen is de urine in de blaas steriel: er zijn geen bacteriën of andere infectieuze organismen in aanwezig. De plasbuis (urethra), de afvoergang waardoor de urine uit de blaas het lichaam verlaat, bevat geen bacteriën of althans te weinig om een infectie te veroorzaken. Toch kan elk gedeelte van de urinewegen geïnfecteerd raken. Een infectie waar dan ook in de urinewegen wordt een ‘urineweginfectie' genoemd.

Urineweginfecties worden meestal ingedeeld in lagere en hogere urineweginfecties, naar de plaats waar ze zich voordoen. De lagere hebben betrekking op infecties van de plasbuis (urethritis) of de blaas (cystitis). Hogere urineweginfecties zijn infecties van het nierbekken (pyelonefritis) of de urineleiders (ureteritis). Urineweginfecties kunnen zowel bij kinderen (zie Bacteriële infecties: Urineweginfectie) als bij volwassenen voorkomen.

Oorzaken

De organismen die de infectie teweegbrengen, kunnen op twee manieren in de urinewegen terechtkomen. Verreweg de gebruikelijkste manier is via de uitmonding van de urinewegen (de opening van de plasbuis aan het uiteinde van de penis bij mannen of de opening van de plasbuis in de schaamspleet bij vrouwen). Hierdoor ontstaat een opstijgende infectie die zich naar boven toe in de plasbuis uitbreidt. De tweede manier is via de bloedsomloop, meestal direct in de nieren.

Urineweginfecties worden vrijwel altijd door bacteriën veroorzaakt, maar ook sommige virussen, schimmels en parasieten kunnen de urinewegen infecteren. Meer dan 85% van de urineweginfecties wordt door bacteriën uit de darmen of de vagina veroorzaakt. Onder normale omstandigheden worden bacteriën in de urinewegen echter weggespoeld wanneer de blaas wordt geleegd.

Bacteriën: bacteriële infecties van de lagere urinewegen (de blaas en de plasbuis) komen zeer veel voor, vooral bij tienermeisjes. Escherichia coliis de meest voorkomende bacterie. Bij patiënten met nierstenen kan de bacterie Proteus groeien. In de leeftijdsgroep van 20 tot 50 jaar komen bacteriële urineweginfecties 50 keer vaker bij vrouwen dan bij mannen voor. Mannen hebben een langere plasbuis, waardoor het voor bacteriën moeilijker is om hoog genoeg te komen om een infectie te veroorzaken. Bij personen ouder dan 50 jaar komen urineweginfecties vaker bij zowel mannen als vrouwen voor en is het verschil tussen mannen en vrouwen kleiner.

Virussen: het herpes-simplex-virus type 2 (HSV-2) kan een infectie van de plasbuis veroorzaken, waarbij het urineren pijnlijk is en het moeite kost om de blaas te legen.

Schimmels: bepaalde schimmels of gisten kunnen een urineweginfectie veroorzaken. De meest voorkomende schimmel is Candida, die candidiasis veroorzaakt. Een infectie door Candida komt vaak voor bij mensen met een verminderde afweer of met een verblijfskatheter in de blaas. Slechts zelden worden de urinewegen geïnfecteerd door andere schimmelsoorten, waaronder Blastomyces, die blastomycose veroorzaakt, en Coccidioides, die coccidioïdomycose veroorzaakt. Het nierbekken wordt vaak tegelijkertijd door schimmels en bacteriën geïnfecteerd.

Parasieten: sommige parasieten, waaronder bepaalde wormen, kunnen urineweginfecties veroorzaken.

Trichomoniasis, veroorzaakt door een microscopisch kleine parasiet, is een seksueel overdraagbare aandoening die een grote hoeveelheid groengele, schuimige afscheiding uit de vagina kan veroorzaken. De blaas of de plasbuis raakt zelden geïnfecteerd. Bij mannen veroorzaakt trichomoniasis meestal geen symptomen, hoewel de prostaat ontstoken kan raken (prostatitis).

Schistosomiasis, een infectie door een parasiet, kan de nieren, de urineleiders en de blaas aantasten. Deze infectie is een veelvoorkomende oorzaak van nierinsufficiëntie bij mensen in Afrika, Zuid-Amerika en Azië. Aanhoudende schistosomiasis van de blaas kan tot blaaskanker leiden.

Bij malaria, een ziekte veroorzaakt door microscopisch kleine parasieten die door muskieten worden overgebracht, kunnen de kleine bloedvaten (glomeruli) van de nieren beschadigd raken of kunnen de rode bloedcellen snel beschadigen, waardoor acute nierinsufficiëntie optreedt.

Door filariasis, een draadworminfectie, raken de lymfevaten verstopt, waardoor lymfevocht in de urine komt (chylurie). Filariasis kan tot een aanzienlijke zwelling van weefsels (elephantiasis) leiden. Bij mannen kan de balzak daarbij betrokken zijn.

Factoren die bijdragen tot bacteriële urineweginfecties

opstijgende infecties

  • afsluiting (bijvoorbeeld door stenen) ergens in de urinewegen
  • abnormale blaasfunctie waardoor de blaas niet goed kan worden geleegd, zoals bij zenuwaandoeningen voorkomt
  • lekkage van de klep tussen de urineleider en de blaas, waardoor urine en bacteriën vanuit de blaas in de urineleiders kunnen terugstromen en mogelijk in de nieren terechtkomen
  • een katheter of ander instrument dat in de urinewegen is ingebracht
  • geslachtsgemeenschap
  • gebruik van een pessarium met een zaaddodend middel
  • fistels tussen de vagina en de blaas of tussen de darm en de blaas
  • prostatitis
infecties vanuit de bloedsomloop
  • infectie in de bloedsomloop (bloedvergiftiging)
  • hartklepinfectie (infectieuze endocarditis)

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Volgende: Blaasontsteking (cystitis)

Illustraties
Tabellen
Disclaimer